Wisselverwarming
Wisselverwarming is een cruciaal onderdeel van het Nederlandse spoorwegnet. Het zorgt ervoor dat wissels – de beweegbare delen van het spoor waarmee treinen van richting kunnen veranderen – ook tijdens winterse omstandigheden veilig en betrouwbaar blijven functioneren. Zonder wisselverwarming zouden sneeuw, ijs en vorst de wissels kunnen blokkeren, met grote gevolgen voor de dienstregeling en veiligheid van het treinverkeer.
Wat is wisselverwarming?
Wisselverwarming is een systeem dat warmte genereert in en rond de beweegbare delen van een wissel. Dit gebeurt met verwarmingslinten die direct op deze onderdelen zijn aangebracht. Het doel? Sneeuw en ijs smelten voordat ze problemen veroorzaken. Zo blijft het wissel ook bij extreme kou veilig en bedienbaar.
In de winter is de kans op storingen door bevroren wissels aanzienlijk. Omdat de reizigers verwachten dat treinen altijd blijven rijden – ook bij winterweer – is wisselverwarming onmisbaar. Het voorkomt vertragingen en uitval en verhoogt de veiligheid.
Wanneer wordt het systeem ingezet?
De systemen worden automatisch geactiveerd zodra de temperatuur daalt. In de zomer ligt de nadruk op voorbereiding op het winterseizoen. Dan worden onderdelen vervangen, systemen getest (zoals proefbranden), en storingsgevoelige componenten preventief aangepakt. Zo zorgen we ervoor dat de systemen optimaal functioneren zodra het koude seizoen begint.
Systemen, techniek en werkzaamheden
Er zijn drie hoofdtypen wisselverwarming:
- Elektrisch: Verwarmingslinten worden elektrisch aangestuurd. Dit is het meest gebruikte systeem.
- Gasgestookt: Deze systemen gebruiken branders om warmte te genereren, maar worden langzaam uitgefaseerd vanwege milieueisen.
- Warmwater (centrale buis met cv-ketel): Warm water stroomt door buizen langs het wissel. Deze techniek vereist meer onderhoud.
Momenteel is het grootste gedeelte van de wisselverwarming al elektrisch. Dit wordt ook steeds meer de standaard, omdat het doel van ProRail is om in 2030 fossielvrij te zijn bij wisselverwarming.
De aansturing van wisselverwarming wordt deels automatisch aangestuurd. Sensoren meten temperatuur en vochtigheid en schakelen het systeem in zodra de omstandigheden daarom vragen. Via centrale verdeelkasten worden de wissels verdeeld en aangestuurd. Monitoring gebeurt zowel op afstand als fysiek tijdens inspectierondes.
Voor de monteurs die werken aan wisselverwarming betekent dit een afwisselende werkdag met uiteenlopende taken. Denk aan:
Inspectie van verdeelkasten en verwarmingslinten
Doormeten van systemen en analyseren van meetresultaten
Onderhoud aan installaties: gasdrukmetingen, controle van branders, bijvullen van cv-ketels en eventueel opsporen van lekkages
Schoonmaken van kasten en technische onderdelen
Herstelwerkzaamheden op basis van metingen en inspecties
Storingen & incidenten
Ondanks goed onderhoud kunnen storingen optreden. Voorkomende storingen bij de Wisselverwarming zijn:
- Defecte elektrische linten
- Niet-werkende branderpijpen of vonkontstekers
- Lekkages in centrale buissysteem
Het zoeken naar storingen en het zelfstandig oplossen ervan vraagt creativiteit. Je werkt in de driehoek van creativiteit, economie en techniek. Het geeft een kick als je een storing hebt gelokaliseerd en verholpen.
Een kijkje in het werk van de Wisselverwarming
Het vervangen van de elektrische Wisselverwarming
Binnenkant van een elektrische kast met diverse componenten en bedrading
